4 Şubat 2011 Cuma

Mitolojik Yaratıklar # 2 - Zombi



Hazır çizgi roman uyarlaması ‘‘Walking Dead’’ dizisi ülkemizde de yayınlanmaya başlamışken, bu konu iyi olur diye düşündüm. Zombiler nedir? Ne değildir? Türk Mitolojisi’nde de bir benzeri var mıdır? Ve popüler kültüre yansımaları…


          Zombiler öldükten sonra tekrar aynı -ama birçok işlevini kaybetmiş- bedenle dirildiğine inanılan bir tür hortlaktır. Bir diğer ismi ‘‘Yaşayan Ölüler’’dir.

Gözlerinin feri sönük, vücutları odun gibi kaskatı ve elleri dikey vaziyette uzatılmıştır. Ayaklarını yere sürüyerek çoğunlukla yavaş yürürler. Yavaş yürümelerinin nedenine gelince… Öldükten hemen sonra dirilmedikleri için beyinlerine oksijen gitmeyen her saniye onların dirildikten sonra daha da hasarlı olacakları anlamına gelmektedir.


Ağızlarından anlamlı sözcükler çıkmaz, mırıldanmaları duyulur. Zombi filmlerinde gördüğümüz kadarıyla yüzlerce Zombi’nin bir arada mırıldanması da hayli ürkütücü oluyor.  
Yemek molası

Avlarını elleriyle parçaladıktan sonra canlı canlı yerler. Alet kullanmasını birçoğu beceremez, ama bazıları az da olsa bu özelliğe sahiptir. Örneğin bazıları yerdeki bir taşı ya da bir beysbol sopasını kullanabilir. Bu da o kişinin beyninin daha az hasar aldığını gösterir. 

Zombiler tarafından tırmalanan ya da ısırılan ‘‘normal’’ insanlar da onlar gibi insanlıktan çıkıp birer Zombi olurlar.

Cansel Elçin Zombilerin Düğünü'nde
Zombi kavramı nasıl ortaya çıktı?
          Vudu(Voodoo) inancına göre ölü bir insan başka biri tarafından diriltilebilir. Ama bu ‘’dirilen ölü’’nün kendi iradesi yoktur, kendisini dirilten kişi onun üzerinde tüm söz hakkına sahiptir. İlk kez 1937’de Haiti’deki gelenekleri araştıran bir ekip bu kavramla karşılaşmıştır.

Türklerdeki karşılığı nedir?
          Zombi’nin Türklerdeki karşılığı Hortlak’tır. Ama günümüzde bildiğimiz kavramıyla tam olarak aynıdır diyemeyiz. Çünkü hortlayan kimseler yaşamı boyunca kötülük yapmış kişilerdir. Ve gömüldükleri günün gecesi mezardan kalkmalarının nedeni çoğunlukla yarım kalan bir işi tamamlamaktır. Burada ‘‘yarım kalan iş’’ten kasıt kimi zaman sevdiğini kaçırmak, kimi zamansa yol kesip insanlara saldırmaktır. Çok hızlı koşarlar, ata binebilirler hatta silah dahi kullanabilirler.

Ölülerin hortlamaları hayra yorulmaz, hortlayan kişinin ahiretten kovulduğu düşünülür. Mezarlık önünden geçerken dua okumak da hortlakların mezarlıklar gibi ıssız yerlerde saklandıkları inanışından gelir.

Popüler Kültürde Zombi:
Raise The Dead çizgi romanının zombileri

Zombilerle ilgili sayısız film, dizi, kitap ve çizgi roman vardır. Örnek vermek gerekirse;


Filmler: Night of the Living Dead(Yaşayan Ölülerin Gecesi), I am Legend(Ben Efsaneyim), The Days of Dead(Ölülerin Günü), Dawn of the Dead(Ölülerin Şafağı), 28 Days Later(28 Gün Sonra), … Durun bir dakika!..  Pek takdir almasa da Büyükada’da geçen ilk Türk Zombi filmini unutmayalım: Ada - Zombilerin Düğünü…
I am Legend'da zombiler

Diziler:
Birkaç Zombi dizisi yayınlanmış olsa bile aralarından en bilinen ve sevileni The Walking Dead olmuştur. Dizi Robert Kirkman’ın senaryosunu yazdığı aynı isimli çizgi romandan uyarlanmıştır. 
Kitaplar:
- World War Z: Max Brooks'un 2003'te yazdığı bu yapıt en iyi Zombi kitabı olarak gösteriliyor.
- The Living Dead: Stephan King, Robert Silverberg, Clive Barker, Laurell Hamilton gibi birçok korku ve fantastik yazarının yapıtlarının bir derlemesidir.
- Pride and Prejudice and Zombies: Seth Grahame-Smith'in kitabında bir veba salgını sonrasında dirilen ölüler anlatılyor. 

Yürüyen Ölüler çizgi roman
Çizgi romanlar:
The Walking Dead (Yürüyen Ölüler): Ülkemizde Marmara Çizgi tarafından yayınlandı.
İstanbul Zombi 2066 :  İspanyol Mery Cuesta’nın projesinde Türk çizerler de yer aldı. Kitap hem Türkçe, hem de İspanyolca yayınlandı.

DYNAMITE:
- Raise The Dead

ANTARCTIC PRESS:
- The Last Zombie
- A Very Zombie Christmas
- Planet of the Living Dead
- A Very Zombie Summer

1 yorum:

canarino giallo dedi ki...

Left 4 Dead oyunundan sonra sanki bir çocuk gibi yoğun ilgi duymaya başladım kendilerine,sonum hayrolsun :)