13 Eylül 2010 Pazartesi

Türk Mitolojisi Hakkında - 2


Evrenin Oluşumu Üzerine Türk Mitosları:

Evrenin oluşumuyla ilgili mitoslara ilk olarak Orhun Kitabeleri'nde rastlarız. Kül Tigin ve Bilge Kağan Yazıtları şu cümleyle başlar; ''Üstte mavi gök altta yağız yer yaratıldıktan sonra, ikisinin arasına insanoğlu yaratılmış.''


Bir başka mitosa göre evrenin yaratılışı şöyle kurgulanmıştır;
'' Gök ve yer yokken her şey sudan ibaretti. Tanrıların en yücesi, diğer tüm varlıkların yaratıcısı, insan ırkının ana-babası Tanrı Kara Han'dı.
 
Birgün; Kara Han kendisine benzer bir varlık yaratır ve buna 'Kişi' der. Kişi'nin yaşayabilmesi için suların dibinden toprak çıkarır. Bir avuç toprağı su üzerine serpmesini emreder. Ama hain ve hilekar bir yapıya sahip Kişi toprağın bir kısmını ağzına saklar ve geri kalanını su üzerine serper. Kara Han'ın emriyle su üzerine serpilen topraklar büyümeye başlar. Tabii 'Kişi'nin ağzındaki de. Su üzerinde adalar oluşurken, Kişi boğulacak gibi olup Kara Han'dan yardım ister. Kara Han ona 'Tükür!' der. Emir yerine getirilir. Dağlar meydana gelir.

Ardından Kara Han adalardan birine bir çam ağacı dikip, on yedi kat göğü yaratır. On yedinci kata kendisi yerleşir, on altıncıya Ülgen'i, karanlık yeraltı alemine de Erlik'i oturtur... ''

Ülgen
Bu konudaki mitoslar benzerlik gösterir. En büyük farklılık zamanın başlangıcından beri varolan 'ilk' tanrıdadır. İlk tanrı bazısında -bu mitosta olduğu gibi- Kara Han, bazısında Ülgen, bazısındaysa -şimdikinde olduğu gibi- Ak Ana'dır;

''Başlangıçta uçsuz bucaksız deniz vardı. Yer ve gök yoktu. Tanrı Ülgen bu deniz üzerinde uçarken konacak bir yer bulamıyordu. Bir anda duymaya başladığı şu ses onu yönlendirdi; ''Önündeki nesneyi yakala'' Ülgen sesin dediğini yaptı ve denizden bir taş çıkardı. Taş üzerine oturmuş, ''Evreni yaratayım, ama nasıl?'' diye düşünüyordu ki; suyun içinden Ak Ana çıktı ve ona şu sözleri söyledi; 
Ak Ana


''Yaratmak istiyorsan sen de Ülgen,
Yaratıcı olarak, şu kutsal sözü öğren.
De ki hep, ''Yaptım oldu!'' Başka birşey söyleme.
Hele yaratır iken ''Yaptım olmadı!'' deme.''

Ardından suya dalarak kayboldu. Ülgen Ak Ana'nın öğütünü dinledi, ''Yer yaratılsın!'' dedi, yaratıldı. ''Gök yaratılsın!'' dedi, yaratıldı. Böylece evren yaratılmış oldu.

Bu mitosta görülüyor ki; Ak Ana evrenin başlangıcından beri vardı. Zaten Türk Kültürü'nde anne, aile üzerinde önemli bir yapıya sahiptir ve buna destanlarda da rastlanır.


Önemli Not: Çizdiği tanrı ve tanrıça resimlerini yazımda kullanmama izin veren Resim Öğretmeni Sayın Nuray Yakaryılmaz'a çok teşekkür ederim. Nuray Hanım'ın -Türk Mitolojisi konulu- blogu için tıklayabilirsiniz; http://turkmythology.blogspot.com/

Türk Mitolojisi hakkındaki diğer yazılarım için;
Türk Mitolojisi Hakkında 1
Türk Mitolojisi Hakkında 3

Hiç yorum yok: