11 Eylül 2010 Cumartesi

Türk Mitolojisi Hakkında - 1



Mitolojinin sadece Yunan, Roma ve Mısırlılar'a has bir olgu olduğunu zanneden ve Türk Mitolojisi'nden bihaber olan birçok insan olduğunu biliyorum. O yüzden bu konu hakkında sizleri aydınlatmaya çalışacağım. İlk yazı Türk Mitolojisi'nin başlıca tanrı ve tanrıçaları üzerine...









Gök Tanrı: Türk Mitolojisi'nde, özellikle de Köktürkler'de en büyük tanrı sayılmıştır. Güneş, ay, yıldızlar ile fırtına, yıldırım gibi doğa olayları Gök Tanrı'nın varlığının bir göstergesidir. Şamanist düşünceye göre Ay ve Güneş kötü ruhlarla mücadele edip, çoğu kez kazanırlar. Ama ender de olsa savaşı kaybedip, kötü ruhlar tarafından yakalandıkları olur. Şamanistlere göre Ay ya da Güneş kötü ruhlara karşı savaşı kaybettiklerinde günümüzde Ay ve Güneş tutulmaları diye adlandırdığımız doğa olayları gerçekleşir.

Ülgen Tanrı (Kuday): Tüm Altaylılarda görülen Tanrı Ülgen,Gök Tanrı'nın devamı niteliği taşır. Gök Tanrı gibi gökyüzünde yaşayan Ülgen, her zaman iyilikten yanadır. 7 oğlu, 9 kızı vardır. Oğullarının adları; Karşıt, Buğra-kan, Yaşıl-kan, Karakuş, Baktı-kan, Er-kanım, Burça-kan'dır. Kızlarının özel adı yoktur. Toplu halde Ak Kızlar ve Kıyanlar diye adlandırılırlar.
Ülgen yönetimindeki başka iyi tanrılar; Yayık, Suyla, Karlık ve Utkıcı'dır.

Yayık: Güneş ve Ay'ın parçalarından oluşmuş olan Ülgen'in yardımcısı Yayık, insanları kötü ruhlardan korur. Ülgen'le insanlar arasında elçi görevi görür.

Suyla: İnsanları kötü ruhlardan korur. Onlara gelecekten haberler getirir. Yayık gibi o da güneş ve ayın parçalarından oluşmuştur.



Karlık: Suyla'nın en yakın arkadaşı olup, onunla benzer görevlere sahiptir.















Utkucı: Görevi Ülgen'e kurban sunmak üzere Demir Kazık Yıldızı'na yükselen Şaman'ı karşılamak ve dileklerini Suyla'ya iletmektir. Tanrı Ülgen'e en yakın ruhtur.

Erlik: Tanrı Ülgen'le evrenin oluşumundan beri mücadele edip, hep kaybeder. Kıskanç ve kötü bir tanrı olduğu için insan ve hayvanlara daima ölüm ve felaketler getirir. İri yarı ve güçlü ihtiyar Erlik, kara kaşlı, kara gözlü, kıvırcık sakallıdır. Kara yüzünden kıvılcımlar çıkar. Erlik'in egemenliğinin sürdüğü karanlıklar diyarında Yek adı verilen şeytanlar vardır.
Erlik'in 9 oğlu, 9 kızı vardır. Oğulları; Karaş, Mattır, Şıngay, Kömürkan, Uçar-kan, Temirkan, Yabaş, Badişbey ve Kereykan'dır. Kızlarına toplu olarak Kara kızlar denir. Ama adları bilinenler de vardır. Bunlar; Erke Solton ile Sekiz Gözlü Kiştey Ana'dır.
Umay: Ana tanrıçadır. Savaşa gidenlerin koruyucusu Umay, hem yuvası göklerde olan mitolojik bir kuş ve çocuklarını koruyan bir anne olarak nitelenir. Aynı zamanda insan ve hayvan soyunun varlığını devam ettirmesini sağlar. Arkeolojik kazılar sırasında Altay'da bulunan kap kacaklarda üç boynuzlu olarak tasvir edilmiştir.








Önemli Not: Çizdiği tanrı ve tanrıça resimlerini yazımda kullanmama izin veren Resim Öğretmeni Sayın Nuray Yakaryılmaz'a çok teşekkür ederim. Nuray Hanım'ın -Türk Mitolojisi konulu- blogu için tıklayabilirsiniz; http://turkmythology.blogspot.com/

 
Türk Mitolojisi hakkındaki diğer yazılarım için;
Türk Mitolojisi Hakkında - 2
Türk Mitolojisi Hakkında - 3

3 yorum:

Celal dedi ki...

İnternette bu konuda hep aynı şeyleri yazmışlar.(kopyala-yapıştır) İlk defa farklı birşeye rastladım. Elinize sağlık...

Adsız dedi ki...

Elinize sağlık...

Adsız dedi ki...

yeah, çok anlamlı.. yazan kişinin ellerine sağlık. oğuzhan76