3 Mart 2010 Çarşamba

Nef'i ve keskin dili

Divan Edebiyatı'nın hicivleriyle ünlü 17. yüzyıl şairi Nef'i ve onun ünlü sözleri...

Gerçek ismi Ömer olan Nef'i yaptığı hicivlerle okuyucuda 'acaba iyi birşey mi diyor, yoksa kötü birşey mi?' merakını uyandırıyor.

Aslında gençliğinde 'Zarri' mahlasını kullanmıştır. Ama Defterdar Gelibolulu Müverrih Ali'nin bu delikanlının şiirlerini beğenmesinden sonra , 'zararlı' anlamındaki mahlasını yararlı anlamındaki Nef'i olarak değiştirmiştir.

Yeni mahlasıyla yazdığı şiirler yalnızca dönemin ustaları tarafından beğenilmekle kalmamış, ünü Padişah 4.Murat'a kadar yayılmıştır. O dönemde sarayın önde gelenleri hakkında hicivler yazmış olsa da padişah bunları hoşgörüyle karşılamıştır.

Örneğin dönemin müftüsünün kendisine kafir demesinin üzerine yazdığı;

" Müftü efendi bize kâfir demiş. Tutalım ben ona diyem müselman.
Lakin varıldıktan ruz-ı mahşere. İkimiz de çıkarız orda yalan. "

(
Müselman: Müslüman / Ruz-ı mahşer: Mahşer meydanı )
hicvi nedeniyle padişah kışkırtılmaya çalışılmış ancak 4. Murad onu korumuştur.

Hatta bir hicvi vardır ki ; tam ona yakışır bir güzellikle hem iyi hem de kötü anlamda anlaşılabilir. Bunu ise kendisine 'köpek' diye hitap eden Tahir ismindeki kişiye yazmıştır;

'' Bana Tahir Efendi kelp demiş
İltifatı bu sözde zahirdir
Maliki mezhebim benim zira
İtikadımca kelp Tahir'dir. ''
(Kelp: köpek / Zahir: saklı / Maliki :bir mezhep )

O dönemde tahir kelimesi temiz anlamına gelmekteydi. Maliki mezhebinde ise köpek temiz bir hayvan sayıldığından bu hiciv de her iki anlama çekilebilir.

Ünlü usta Nef'i'nin ölümü üzerine söylentiler vardır. Kesin olmamakla birlikte bu söylentilerden biri , kışkırtmalara daha fazla dayanamayan Sultan 4. Murat'ın sinirli bir anında Nef'i'nin kellesinin vurulmasını emrettiğini iddia eder.

Nef'i kellesi vurdurularak daha fazla yazması engellenmişse de cesaretiyle kendinden sonraki Nef'ilere bir umut ışığı olması engellenememiştir.

2 yorum:

Fırat dedi ki...

Müftü 'efendi'ye söylediği beyit tek kelimeyle harika!..

ehre sen dedi ki...

Vezin tutsa babamı bile hicvederdim diyen Nefi, Divan edebiyatında apayrı bir renk:)